Rū

Ko te mōrea ki a koe o te rūwhenua kei ngā mea e taka ana, me ngā hanganga e hinga ana, pēnei i ngā whare me ngā piriti. Me mōhio rawa koe ki ēnei pūmate hei āwhina kia puta ai koe.

He manotini ngā rūwhenua i Aotearoa ia tau, heoi kāore e rangona te nuinga nō te mea he ririki rawa, he hōhonu rawa ki te kōpū o te whenua rānei. Tērā e puta he rū nui, he mea tukituki rawa, i ngā wā katoa. Ko te tikanga pai hei takatū, ko te takatū ināianei. Me whai i ēnei mahi ngāwari:

I mua i te rūwhenua

Mā te takatū i mua i te rūwhenua e āwhina kia iti ake te tukitukitanga i tō kāinga me tō pakihi, kia ora anō hoki koe.

• Whakatakotoria he Mahere Whawhati Tata mō te Whare, whakaritea hoki he Kete Whakaora Whawhati Tata, e ora ai koe ko tō kotahi mō ngā rā e toru neke atu rānei
• Tūtohutia ngā wāhi haumaru i tō whare, kura, wāhi mahi rānei. He wāhi haumaru:
  • kei raro i te tēpu pakari, kia mahara ki te pupuri i ngā waewae
  • kei te taha o tētahi pakitara ā-roto
  • kātata ki a koe, he ruarua noa iho pea ōna hīkoinga, he rua mita rānei pea te tawhiti, hei ārai i te whai wharatanga i ngā mea pākarukaru e rere ana
• Tirohia tō kaupapa rīanga mō te hīpoki me te pupūtanga
• Kimihia he tohutohu ngaio hei mātua tirotiro mēnā kei te kaha te mau o tō whare ki ōna tūāpapa. Otirā tirohia mēnā e hāngai katoa ana ngā whakahouhanga ki te Kaupapa Hanga Whare o Aotearoa
• Herea ngā taonga ā-whare taumaha ki te papa, te pakitara rānei. Pēhiā ā konei mō ngā pārongo e takatū ai tō whare

I te wā o te rūwhenua

• Mēnā kei rō whare koe, kia torutoru noa ngā hīkoi, ka tāpapa, hīpokina, ka mau.

• Mēnā kei rō whare koe, me neke ki te wāhi haumaru
• Mēnā kei waho koe, kaua e nekeneke haere, hinga ki raro, taupoki, pupuri
• Mēnā e taraiwa ana koe, haere ki te taha o te huarahi, ka tū
• Mēnā kei te ākau, kei tātahi rānei, me hinga ki raro, taupoki, pupuri, kātahi ka neke ki tētahi whenua tiketike i muri tata ake, kei whai rawa mai he ngaru taitoko

I muri i te rūwhenua

• Me tatari mō ētahi rū iti i muri
• Āwhinatia ētahi atu mēnā ka taea
• Mēnā kei roto koe i tētahi whare i tūkinotia, me whakamātau ki te puta ki waho, kimihia he wāhi haumaru, ātea hoki
• Kaua e haereere ki te tirotiro i ngā wāhi i tukitukia e te rūwhenua
• Ki te rongo koe i te haunga kāpuni, me whakamātau ki te kati i te paipa kāpuni matua i waho o te whare, mēnā e haumaru ana
• Ki te kitea e koe ētahi kora, ētahi waea whakī, he tohu tukituki rānei ki te pūnaha hiko, whakawetotia te hiko i te pouaka hono matua, mēnā e haumaru ana
• Mēnā i tūkinotia tō kāinga, tuhia he pūrongo, tangohia he whakaahua mō te take rīanga
• Whakarongo ki te reo irirangi mō ngā pārongo me nga tohutohu