Ngaru Taitoko
He rārangi ngaru moana te ngaru taitoko ka pā mai i muri i tētahi nekenekehanga ki raro, kātata rānei ki te moana. Nā ēnei āhuatanga e pā mai ai he ngaru taitoko:
- he rūwhenua i raro i te moana
- he horowhenua rahi i raro i te moana
- he horowhenua ki roto i te moana
- he hū puia i raro i te moana, i te taha moana rānei
- i ētahi wā tino onge, ka pā mai he ngaru taitoko mā te pānga mai o te matakōkiri
Pērā i te waipuke, ka tino rerekē te pānga o te ngaru taitoko mai i tētahi wāhi ki tētahi wāhi, engari he nui te tuma ki ngā whare, ki te ora o ngā mea katoa kei ngā taha moana.
Nga momo ngaru taitoko e toru
E toru ngā momo ngaru taitoko rerekē. Kei tō tawhiti mai i tōna pupūtanga e mōhio ai koe ko tēhea te mea ka pa mai ki a koe.
- Pāmamao ana te pupūtanga o te ngaru taitoko tawhiti, pēnei i tērā taha o te Moana-nui-ā-Kiwa nō Hiri. Mō ngā mea pēnei, he toru haora neke atu te wā whakatūpato i a Aotearoa.
- Mai i te kotahi haora ki te toru haora te roa e haere ana te ngaru taitoko ā-rohe mai i tōna pupūtanga ki tōna wāhi haere. Mā te hū o tētahi puia i raro moana i te Kermadec Trench, ki te raki o Aotearoa, e puāwai pea he ngaru taitoko ā-rohe.
- Tino kātata mai te pupūtanga o ngā ngaru taitoko ā-takiwa ki Aotearoa. He tino mōrearea tēnei momo ngaru taitoko nō te mea ka ruarua noa pea ngā miniti whakatūpato i a tātou, ka tino nui anō pea te tukitukinga i ētahi takiwā. Mā tētahi horowhenua i te Hikurangi Trench, mā te rū nui rānei i tētahi ripa moana e puta ai pea he ngaru taitoko tata rawa.
Whakatūpato ngaru taitoko
Anei anō ētahi tikanga e mōhio ai koe kei te whakatata mai he ngaru taitoko.
- Ka tuku whakatūpato ā-motuTe Rākau Whakamaru me te Whakahaere Whawhati Tata mā te pouaka whakaata me te reo irirangi
- Ka whiwhi whakatūpato koe i tō kaunihera, i tō Rōpū Whakahaere Whawhati Tata rānei. Kōrero ki a rātou kia mōhio ai koe me pēhea tō whiwhi whakatūpato
- Mēnā kei te taha moana koe, ā ka rongo i tētahi rū nui, ka kite hoki i te moana e heke haere ana (arā, e rere atu ana i te ākau), e koropupū ana, e haruru ana rānei, kia tere tonu tō haere ki ngā wāhi tiketike ake.
- Me mōhio tonu, tērā pea ka nui ake i te kotahi ngā ngaru, ki te whitu rā anō pea, tērā anō hoki e kore e haumaru kia eke rā anō ngā haora 24. Tērā pea he nui ake ngā ngaru ka whai mai i te mea tuatahi
I mua i te Ngaru Taitoko
Mā te takatū i mua i te pānga o te ngaru taitoko e āwhina kia iti ake te tukitukitanga i tō kāinga me tō pakihi, kia ora anō hoki koe.
- Mēnā kei te taha moana koe e noho ana, tirohia i te kaunihera ā-rohe te mōrea o te ngaru taitoko ki a koutou ko tō whānau
- Kōrero tahi me te Rōpū Whakahaere a Te Rākau Whakamaru kia mōhio ai koe he aha ngā tikanga whakatūpato māu
- Whakatakotoria he Mahere Whawhati Tata mō te Whare, whakaritea hoki he Kete Rere mō te rere ohorere
- Mēnā kei te hoko whenua koe, kei te whakangao, kei te hanga whare rānei ki te taha moana, kōrero ki tō kaunihera mō ngā mōrea o te ngaru taitoko, te āwha taha moana, te whakahoro hoki
- Me mōhio koe kei whea ngā whenua tiketike, mā hea hoki koe e tae ki reira. Kia 35 mita tiketike ake tēnei whenua i te paparite moana, kia 1 mano mita rānei ki uta. Whakamahere tahitia e koutou ko tō whare tō koutou ara rere
I te wā o te ngaru taitoko
- Mēnā kāore koutou kia neke, me neke ināianei tonu ki te whenua tiketike tino tūtata.
I muri i te ngaru taitoko
- Me whakarongo ki te reo irirangi mō ngā tohutohu rākau whakamaru
- Kaua e haere ki moana kia kīa rā anō mai kei te haumaru